Leigjendur í Hafnarfirði greiða að meðaltali 44 prósent ráðstöfunartekna sinna í leigu, samkvæmt nýrri skýrslu Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar. Þetta er hæsta hlutfall leiguverðs af tekjum meðal sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu. Bæjarfulltrúar Samfylkingarinnar hafa ítrekað kallað eftir meiri áherslu á íbúðauppbyggingu á vegum óhagnaðardrifinna leigufélaga í Hafnarfirði.
Fáar íbúðir í Hafnarfirði fjármagnaðar með stofnframlögum
Markmið stjórnvalda hefur verið að bæta um 600 íbúðum við almenna íbúðakerfið á hverju ári með veitingu stofnframlaga til uppbyggingar eða kaupa á hagkvæmu leiguhúsnæði fyrir tekju- og eignalága. Þrátt fyrir nægar fjárheimildir hefur markmiðið ekki náðst en einungis hefur tekist að bæta við að meðaltali tæplega 460 íbúðum á ári fram til þessa.
Miðað við íbúafjölda ættu 50 þessara 600 stofnframlaga að renna til kaupa eða uppbyggingar á hagkvæmu húsnæði í Hafnarfirði á ári. Raunin er allt önnur, en á yfirstandandi kjörtímabili hafa aðeins verið veitt stofnframlög til kaupa á 42 íbúðum í Hafnarfirði, eða að meðaltali 10 á ári hverju. Engar hagkvæmar íbúðar á vegum óhagnaðardrifinna leigufélaga eru á framkvæmda- eða undirbúningsstigi í Hafnarfirði, þrátt fyrir að slík félög hafi sýnt áhuga.
Mikill verðmunur á almennum markaði og hjá óhagnaðardrifnum félögum
Eins og Bærinn okkar hefur fjallað um munar miklu á leiguverði á almennum markaði og hjá óhagnaðardrifnum leigufélögum í Hafnarfirði. Leigjendur á almennum markaði greiða að meðaltali 125 þúsund krónum hærri leigu en leigjendur hjá óhagnaðardrifnu félögunum. Bæjarfulltrúar Samfylkingarinnar hafa vakið máls á þessu og þrýst á meirihluta Sjálfstæðisflokks og Framsóknar að úthluta fleiri lóðum til óhagnaðardrifinna félaga til að létta undir með fjölskyldum á leigumarkaði.
Bæjarfulltrúar Samfylkingarinnar hafa einnig gagnrýnt áherslur meirihlutans þegar kemur að uppbyggingu nýrra íbúða í Hafnarfirði, t.a.m. í tillögu að nýju deiliskipulagi við Þorlákstún á Hvaleyrarholti, þar sem einungis er gert ráð fyrir einbýlishúsum. Þá ákvað meirihlutinn á síðasta ári að fækka fjölbýlishúsum í nýjasta hluta Áslandshverfisins en fjölga einbýlishúsum á móti. Samfylkingin bendir á að þetta vinni gegn markmiðum um aukna uppbyggingu hagkvæms húsnæðis.
Félagslegum íbúðum í Hafnarfirði hefur fækkað sem hlutfall af íbúafjölda
Fulltrúar Samfylkingarinnar í bæjarstjórn hafa einnig gagnrýnt að meirihlutinn hafi ekki lagt meiri áherslu á fjölgun félagslegra leiguíbúða. Þeim hefur aðeins fjölgað um 13 á kjörtímabilinu meðan íbúum hefur fjölgað um 3.935. Hlutfall félagslegra íbúða á hverja 1.000 íbúa í Hafnarfirði hefur lækkað úr 9,4 í 8,7. Allt að 4 ára bið er eftir félagslegri íbúð í Hafnarfirði.
Meirihluti Sjálfstæðisflokks og Framsóknar hefur sýnt takmarkaðan áhuga á samtali við óhagnaðardrifin leigufélög um íbúðauppbyggingu á yfirstandandi kjörtímabili. Til dæmis ákvað meirihlutinn að svara ekki erindi Byggingafélags námsmanna um möguleikann á samstarfi við Hafnarfjarðarbæ árið 2023. Engar stúdentaíbúðir hafa risið í Hafnarfirði á vakt núverandi meirihluta, sem verið hefur við völd frá árinu 2018.
Tillögum um aðgerðir hafnað
Fulltrúar Samfylkingarinnar í bæjarstjórn Hafnarfjarðar hafa lagt fram tillögur þess efnis að bærinn geri samkomulag við ríkið um uppbyggingu húsnæðis sem feli það í sér að 30% nýrra íbúða í bænum verði hagkvæmar íbúðir, s.s. á vegum óhagnaðardrifinna leigufélaga og 5% verði félagslegar íbúðir. Reykjavíkurborg gerði slíkt samkomulag við innviðaráðuneytið árið 2023.
Miðað við nýjustu tölur eru 743 íbúðir í byggingu í Hafnarfirði. Með viðmiði um 30% hlutfall íbúða á vegum óhagðardrifinna leigufélaga ættu 223 slíkar íbúðir vera á byggingastigi í bænum og 37 félagslegar íbúðir. Þessum tillögum hefur meirihluti Sjálfstæðisflokks og Framsóknar hafnað, eins og tillögu Samfylkingarinnar um að ráðist verði í átak í fjölgun félagslegra íbúða á vegum bæjarins. Sú tillaga fól í sér að ráðist yrði í kaup eða uppbyggingu á 15 slíkum íbúðum á ári næstu fimm árin til að vinna á löngum biðlistum eftir félagslegum íbúðum.
