Skuldir Hafnarfjarðarbæjar jukust um 6,5 milljarða króna á síðasta ári. Oddviti Samfylkingarinnar varar við ósjálfbærum rekstri og segir helstu lykiltölur ársreikningsins hringja viðvörunarbjöllum. Óskynsamlegt sé að reiða sig á sölu lóða til að eiga fyrir rekstrinum.
Engin innistæða fyrir „traustri fjármálastjórn“
Ársreikningur Hafnarfjarðar fyrir árið 2025 var til umræðu á bæjarstjórnarfundi þann 6. maí síðastliðinn. Ársreikningurinn sýndi rekstrarhalla upp á 1,2 milljarða og nýjar lántökur upp á 6,5 milljarða króna. Samtals hafa skuldir bæjarins hækkað um 26 milljarða, eða tæp 50%, á yfirstandandi kjörtímabili.
Guðmundur Árni Stefánsson, oddviti Samfylkingarinnar í bæjarstjórn, segir að niðurstöðurnar valdi áhyggjum og þær staðfesti að rekstur bæjarins sé ekki sjálfbær. Bilið sé brúað með nýjum lántökum sem auki skuldir bæjarins talsvert ár frá ári.
„Sameiginlegar rekstrartekjur eru tæpum 1,5 milljarði hærri en áætlanir gerðu ráð fyrir. Samt skilar bæjarsjóður rekstrarhalla upp á tæpa 1,2 milljarða,“ segir Guðmundur Árni. „Það er falleinkunn fyrir meirihluta Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks, sem hefur stært sig af traustri fjármálastjórn – án innistæðu, því fyrirliggjandi niðurstaða sýnir hið gagnstæða. Tölurnar tala sínu máli. Helstu lykiltölur ársreikningsins senda upp gul flögg.“
Ekki sjálfbært að selja lóðir til að eiga fyrir útgjöldum
Guðmundur Árni bendir á að til að rekstur sveitarfélags geti talist sjálfbær til lengri tíma, þá sé almenna viðmiðið að veltufé frá rekstri þurfi að vera að meðaltali um 10% af tekjum til lengri tíma séð. Lágmarksviðmið eftirlitsnefndar með með fjármálum sveitarfélaga sé að veltufé frá rekstri sé aldrei undir samanlögðum afborgunum langtímalána og leiguskuldbindinga. Veltufé frá rekstri Hafnarfjarðarbæjar hafi hins vegar verið aðeins 1,4% af tekjum og standi ekki undir nema um 30% af afborgunum lána. „Það hringir viðvörunarbjöllum og ef slík væri raunin í rekstri fyrirtækis eða heimilisrekstri, þá væri það metið sem mjög alvarlegt ástand,“ segir hann.
„Skýringar meirihlutans á þessum hallarekstri eru þær, að ekki hafi tekist að selja nægilega marga lóðir á nógu háu verði eins og áformað var. Slík áætlanagerð er ekki skynsamleg og við henni var varað af hálfu jafnaðarmanna.“ Guðmundur Árni segir þetta endurspegla hugarfar Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks um að tjalda til einnar nætur; að treysta sífellt á einsskiptis aðgerðir til að bjarga málum fyrir horn.
Það sé fagnaðarefni að eftirspurn sé eftir lóðum í bænum en óskynsamlegt sé að treysta á lóðasölu sem grundvallartekjustofn í rekstri og þjónustu bæjarins. „Þegar áætlað er að lóðasala skili jafnháum tekjum og fastur tekjustofn eins og fasteignaskattur, þá er óvarlega farið og lýsir veikri stöðu. Þetta er í sama anda og fyrri aðgerðir þessa meirihluta og nægir að vísa til þess, þegar meirihluti Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks seldi hlut bæjarins í HS veitum árið 2020 til að ná endum saman.“
Nýrrar bæjarstjórnar bíði stór og þung verkefni
Á bæjarstjórnarfundinum kom fram að skuldbindingar upp á milljarða króna standi utan efnahagsreiknings og komi til með að leggjast þungt á rekstur bæjarins á næsta kjörtímabili. Má þar nefna skuldbindingar vegna nýs Tækniskóla upp á fimm milljarða króna í formi lóðar, byggingarheimilda og fjármuna sem ekki er búið að reiða af hendi. Þá bíður handan við hornið það verkefni að kaupa skólabyggingar Áslandsskóla og leikskólanna Tjarnaráss og Hörðuvalla, sem þáverandi meirihluti Framsóknar- og Sjálfstæðiflokks setti í einkaframkvæmd um síðustu aldamót.
Á síðasta ári voru greiddar rúmar 288 milljónir vegna þessara einkaframkvæmdarsamninga. Guðmundur Árni bendir á að nú sé komið að skuldadögum þar sem leigutímanum er að ljúka í Áslandsskóla og leikskólunum Tjarnarási og Hörðuvöllum. „Samningaviðræður við eiganda mannvirkjanna, sem er fasteignafélagið Heimar, hafa ekki leitt til niðurstöðu, er þar er krafist hás verðs fyrir Áslandsskóla; raunar svipaðrar upphæðar og bærinn hefur greitt í leigu síðustu 26 ár – eða heila 6 milljarða króna. Skólinn er því borgaður tvisvar og rúmlega það. Það sama gildir um leikskólana Tjarnarás og Hörðuvelli. Þar hafa leigugreiðslur verið rétt tæpur milljarður á hvorn skóla.“
Guðmundur Árni segir ljóst að nýrrar bæjarstjórnar, sem kjörin verður 16. maí næstkomandi, bíði stór og þung verkefni, „þar sem meginverkefnið verður að tryggja fjárhagslegan stöðugleika, framtíðarsýn og festu í rekstri bæjarfélagsins á komandi kjörtímabili, en um leið nauðsynleg og aðkallandi uppbyggingarverkefni. Samfylkingin er tilbúin til að leiða það verkefni.“
